एमालेले रु.१०० बाट सुरु गरेको बृद्ध भत्ता ओलीले रु ५०००

Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

वि.सं.२०५१ सालमा रु.१०० बाट आरम्भ भएको सामाजिक सुरक्षा भत्ता हाल स्वास्थ्य उपचार खर्च रु.१ हजारसहित रु. तीन हजार पुगेको छ । वर्तमान सरकारले यसलाई रु.५ हजार पुर्‍याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ । जसअनुसार आगामी बजेटबाट यो भत्ता मासिक रु.५ हजार पुग्ने आशामा नेपालका ज्येष्ठ नागरिकहरू बजेटको दिन कुरेर बसिरहेका छन् ।

यो भत्ता मुलुकमा जुनसुकै राजनीतिक दलको सरकार भए पनि बढाउनुको विकल्प छैन । विश्वभरि महामारीको रूपमा फैलिंदो कोरोनाभाइरसको जोखिम तुलनात्मक रूपमा ज्येष्ठ नागरिकमा बढी हुने कुरा विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन् । यसमा पनि मधुमेह, हृदय रोग र उच्च रक्तचापबाट पीडित मानिसलाई अझ बढी खतरनाक हुनसक्ने जनाइएको छ । प्रस्तुत सन्दर्भमा, ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई राहतकै स्वरुपमा भए पनि भत्ता वृद्धि गर्नुपर्ने तर्क अघि सार्न चाहन्छु।

वि.सं.२०५१ सालमा रु.१०० बाट आरम्भ भएको सामाजिक सुरक्षा भत्ता हाल स्वास्थ्य उपचार खर्च रु.१ हजारसहित रु. तीन हजार पुगेको छ । वर्तमान सरकारले यसलाई रु.५ हजार पुर्‍याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ । जसअनुसार आगामी बजेटबाट यो भत्ता मासिक रु.५ हजार पुग्ने आशामा नेपालका ज्येष्ठ नागरिकहरू बजेटको दिन कुरेर बसिरहेका छन् ।

यो भत्ता मुलुकमा जुनसुकै राजनीतिक दलको सरकार भए पनि बढाउनुको विकल्प छैन । विश्वभरि महामारीको रूपमा फैलिंदो कोरोनाभाइरसको जोखिम तुलनात्मक रूपमा ज्येष्ठ नागरिकमा बढी हुने कुरा विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन् । यसमा पनि मधुमेह, हृदय रोग र उच्च रक्तचापबाट पीडित मानिसलाई अझ बढी खतरनाक हुनसक्ने जनाइएको छ । प्रस्तुत सन्दर्भमा, ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई राहतकै स्वरुपमा भए पनि भत्ता वृद्धि गर्नुपर्ने तर्क अघि सार्न चाहन्छु ।

अति न्यून भत्ता

कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको इटालीमा १६ प्रतिशत, फ्रान्समा १४ प्रतिशत तथा भारतमा ४ प्रतिशत बजेट सामाजिक सुरक्षामा छुट्याइन्छ । नेपालमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको करीब २ प्रतिशत मात्रै बजेट विनियोजन गरिएकाले यो अत्यन्त न्यून छ । यसर्थ, यस्तो भत्ता रकम जीवनयापन गर्न पुग्ने बराबरको हुनुपर्छ ।

सामान्य मजदूरको न्यूनतम मासिक पारिश्रमिक रु.१५ हजारदेखि २० हजारको बीचमा छ । यसर्थ, ज्येष्ठ नागरिकको भत्ता पनि कम्तीमा सोही अनुरूप हुनुपर्छ । यो भत्ता कुन सरकारको पालामा बढाउने भन्दा पनि जुन सरकारको पालामा पनि वृद्धि गर्नुपर्छ ।

वर्तमान सरकारले आगामी बजेटबाट यो भत्तालाई रु.५ हजार गरिदियो र आगामी निर्वाचनबाट वा अदालतबाट प्रतिनिधिसभा ब्युँतिएर नयाँ सरकार बन्यो भने सो सरकारले मासिक रु.१० हजार पुर्‍याइदिने उम्मीद राख्नुपर्छ । यो नै आमा–बुवाहरूप्रतिको न्याय हो ।

उमेर बढे भत्ता बढी

हाल, हामीले सबैलाई समान रूपमा ज्येष्ठ नागरिक भत्ता दिएका छौं । यसको सट्टा ७० देखि ७९ वर्षकालाई मासिक रु. ५ हजार भत्ता दिने र सो उमेर समूह माथिका लागि बढी रकम दिनु उत्तम हुनेछ । जसअनुसार ८० देखि ८९ वर्षकालाई मासिक रु.१० हजार दिने हो भने यस समूहमा करीब एक लाख ८१ हजार ३१४ जना रहेका छन् ।

यसैगरी, ९० देखि ९९ वर्षका लागि मासिक रु.२५ हजार दिने हो भने यस उमेर समूहमा करीब २६ हजार ७२९ जना छन् । यस अतिरिक्त १०० वर्ष र सो माथिकालाई मासिक रु.५० हजार दिने हो भने यस उमेर समूहमा केवल ३ हजार ५६६ जना रहेको २०६८ सालको जनगणनाबाट देखिन्छ । यी देवतुल्य आमा–बुवाहरूलाई यसरी भत्ता दिंदा सरकारलाई ठूलो आर्थिक भार पर्दैन ।

अपहेलित जीवन

राज्यबाट प्राप्त हुनुपर्ने सामाजिक, आर्थिक र स्वास्थ्य सुरक्षा लगायतका सुविधाबाट ज्येष्ठ नागरिक वञ्चित छन् । ज्येष्ठ नागरिकहरू अन्य समूहको तुलनामा पीडित, कुण्ठित र दयनीय अवस्थामा जीवनयापन गर्न बाध्य छन् । एकातर्फ उनीहरूको रेखदेख र सहयोग गर्ने व्यक्तिहरूको अभाव घर भित्रै खट्कँदो छ भने अर्कोतिर घरमा भएकाहरूलाई पनि वृद्धावस्था व्यवस्थापनको सीप एवम् अनुभवको अभाव छ ।

गाउँबाट शहर, शहरबाट विदेशमा हुँदै बसाइसराइ र बढ्दो वैदेशिक रोजगारीका कारण ज्येष्ठ नागरिकको हेरचाह र पालनपोषणमा चुनौती थपिंदै गएको छ । जीवनदेखि वैरागिएर घर छोडेका, कोही सहारा नभएका, सडकमा पुगेका, मानसिक सन्तुलन गुमाएका अति सीमित संख्याका ज्येष्ठ नागरिकलाई वृद्धाश्रमहरूमा आश्रय दिइए पनि आम ज्येष्ठ नागरिकको अवस्था कहालीलाग्दो छ । स्मरण रहोस्, नेपालमा ११५ वटा वृद्धाश्रममा दुई हजारभन्दा कम वृद्धवृद्धा मात्रै बसोबास गर्दछन् ।

आम ज्येष्ठ नागरिकहरू उमेरजन्य अपहेलनाको शिकार हुन बाध्य छन् । घरपरिवार, छरछिमेकी र समाजबाट पनि ती अपहेलित हुने गरेका छन् । घर–परिवारले ज्येष्ठ नागरिकलाई हेला गरेमा पनि छिमेकीहरू अर्काको पारिवारिक कुरा भनेर पन्छिने प्रवृत्ति छ । यसर्थ, ज्येष्ठ नागरिकहरू हरेक प्रकारका अपहेलना र तिरस्कारलाई चूपचाप सहन, एक्लै टोलाउन, एकान्तमा तप्–तप् आँसु चुहाउन र चाँडो मृत्युको कामना गर्नुपर्ने स्थितिबाट गुज्रिएका छन् । यसरी नैराश्य, एक्लोपन, शिथिलताको अवस्थाबाट गुज्रिएका ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई वृद्ध भत्ताले जीउनका लागि संजीवनीको काम गरेको छ ।

रोगी, जीर्ण शरीर

उमेरजन्य कारणले बूढो रूख सुकेझैं बुढेसकालमा प्रायः सबै मानिस रोगको भकारी हुन पुग्छन् । पहिलो कुरा, धेरै ज्येष्ठ नागरिक विस्मृति रोग (डिमेन्सिया रोग), डिप्रेसन–उदासीनता (मनोरोग) बाट ग्रसित हुन पुग्छन् । हाल विश्वमा यस्ता मानिस करीब ३० करोड रहेको अनुमान छ ।

दोस्रो, उनीहरू पेट सम्बन्धी रोग, ब्लड प्रेसर, मुटु रोग, डायविटिज, थाइराइड लगायतबाट ग्रसित हुन पुग्छन् । तेस्रो, कान नसुन्ने भएर ‘इएर फोन’ लगाउनुपर्ने, आँखा नदेखेर चश्मा लगाउनुपर्ने, मुटुको चाल बिग्रिएर पेसमेकर राख्नुपर्ने र राम्ररी खुट्टा नटेकिएपछि लौरो टेक्नुपर्ने अवस्थामा पुग्छन् ।

यसैगरी, ज्येष्ठ नागरिकलाई हाडजोर्नी, नसा, पायल्स, ग्यास्टिक्सले च्याप्छ । नियमित रूपमा रगत तथा मूत्र परीक्षण र फिजियोथेरापी गराउनुपर्ने हुन्छ । मोतियाबिन्दु भै अपरेशन गर्नुपर्छ । शरीर शिथिल हुने हुँदा केही पोषिलो खानेकुरा र मल्टी भिटामिन एवं क्याल्सियम खानुपर्ने हुन्छ । नेपालमा यस्तो उमेरजन्य रोगको उपचार गर्ने विशिष्टीकृत अस्पताल स्थापना भएको छैन ।

ज्येष्ठ नागरिकको उपचारको विज्ञ चिकित्सक, उपकरण, वार्ड र बेडको व्यवस्था पनि अपेक्षाकृत भएको छैन । हामीसँग सबै अस्पतालमा ‘जेरियार्टिक वार्ड’ पनि छैन । ज्येष्ठ नागरिकलाई उपचारमा कुनै छुट, सुविधाको प्रबन्ध छैन । अरू त के, ज्येष्ठ नागरिकलाई एम्बुलेन्स सेवा समेत छुटमा दिन सकिएको छैन । यस अवस्थामा मासिक भत्ता केही वृद्धि हुँदा पनि ज्येष्ठ नागरिकमा ठूलो सुविधा पुग्ने कुरा घाम जत्तिकै छर्लङ्ग छ ।

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button